ကြောင်ဘာလို့ အရမ်းအိပ်တာလဲ။ Nicole Zittritsch, LVT, BSc, MPH ရေးသားခဲ့ပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်၊ ၂၀၂၃ မှာ ထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ်။ ကြောင်တွေဟာ အခြားတိရစ္ဆာန်တွေလိုပဲ ကျန်းမာရေးကောင်းအောင် အိပ်စက်ဖို့ အများကြီး လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တခါတရံ သင့်ကြောင်က နိုးနေတာထက် အိပ်နေတာ ပိုများသလို ခံစားရတတ်ပါတယ်။ ကြောင်ဘာလို့ အရမ်းအိပ်တာလဲ။ ဘယ်လို အချက်တွေက သင့်ကြောင်ရဲ့ အိပ်စက်မှုကို သက်ရောက်စေလဲ။ ကြောင်နှစ်ပုံစံ အိပ်စက်မှုအကြောင်း သိထားသင့်တာ အားလုံးကို ဒီမှာ ပြောပြပေးပါမယ်။ ## တစ်နေ့ကို ကြောင်ဘယ်လောက် အိပ်လဲ။ ကြောင်တွေဟာ တစ်နေ့ကို ၁၂ နာရီကနေ ၁၆ နာရီလောက် အိပ်ပါတယ်။ လူကြီးတွေက တစ်ညကို ၇ နာရီလောက် အိပ်ရတယ်ဆိုရင် ဒါက အရမ်း များတယ်လို့ ထင်ရပေမဲ့ တကယ်တော့ အံ့သြစရာ မဟုတ်ပါဘူး။ အမဲလိုက်တာ၊ စူးစမ်းရှာဖွေတာတွေဟာ စွမ်းအင်အများကြီး သုံးစွဲရတဲ့ လုပ်ရပ်တွေပါ။ အမဲလိုက်သူတွေဖြစ်တဲ့ ကြောင်တွေက လူတွေထက် အနားယူစက်ပိုများစွာ လိုအပ်ပါတယ်။ သတိထားပြီး အာရုံစူးစိုက်နိုင်ဖို့ ပါ။ အိပ်စက်ချိန်က ကြောင်ရဲ့ ဘဝအဆင့်ပေါ် မူတည်ပါတယ်။ ကလေးကြောင်တွေက ကြီးထွားပြီး ဖွံ့ဖြိုးနေတုန်း ဖြစ်လို့ တစ်နေ့ကို ၂၀ နာရီအထိ အိပ်နိုင်ပါတယ်။ လူကြီးကြောင်တွေက ၁၅ နာရီ သို့မဟုတ် ထို့ထက်နည်းတဲ့ အိပ်စက်ချိန် လိုအပ်ပါတယ်။ သက်ကြီးရွယ်အိုကြောင်တွေ (၁၀ နှစ်အထက်) က လူငယ်ကြောင်တွေထက် ပိုအိပ်တတ်ပါတယ်။ ကျန်းမာရေး ပြဿနာ သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှု လျော့နည်းလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ## ကြောင်အိပ်ရတဲ့ ၇ နာကျဉ်း အကြောင်းရင်း နောက်ဆုံး ကြောင်တစ်ကောင်ချင်း အိပ်စက်ချိန်က ကွဲပြားနိုင်ပါတယ်။ မျိုးနွယ်၊ အစားအသောက်၊ နေထိုင်မှုပုံစံ စတာတွေက သက်ရောက်ပါတယ်။ ဥပမာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လှုံ့ဆော်မှု မရှိတဲ့ ကြောင်တွေ အားနည်းပြီး အိပ်တတ်လာပါတယ်။ အချိန်ဖြတ်ဖို့ ပါ။ သင့်ကြောင် အရမ်းအိပ်ရတဲ့ ဘုံ အကြောင်းရင်း ၇ ခုကို ကြည့်ကြရအောင်။ ### ၁။ ကြောင်အိပ်နေရာ ခဏအိပ်နေတာ ကြောင်တွေ ရေရှည်အိပ်တယ်လို့ မယုံကြည်ပါဘူး။ သူတို့က ၁၅ မိနစ်ကနေ ၃၀ မိနစ်လောက် ခဏအိပ်တဲ့ ကြောင်အိပ်နေရာ (catnaps) တွေ ယူတတ်ပါတယ်။ ဒီအိပ်နေရာတွေက ကျန်းမာရေး နဲ့ စိတ်ကို အနားယူစက်ပေမဲ့ နက်ရှိုင်းတဲ့ အိပ်စက်မှု မဟုတ်ပါဘူး။ ပတ်ဝန်းကျင်ထဲက အန္တရာယ်တွေ လျင်မြန်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်ပါတယ်။ ### ၂။ စွမ်းအင် သိမ်းဆည်းနေတာ ကြောင်တွေ အမဲလိုက်တဲ့၊ ကစားတဲ့၊ ပတ်ဝန်းကျင် စူးစမ်းတဲ့အခါ စွမ်းအင် အများကြီး သုံးပါတယ်။ ဒါကြောင့် အိပ်စက်ပြီး စွမ်းအင် သိမ်းဆည်းတာ က သဘာဝပါပဲ။ နိုးလာရင် ကြောင်သစ်တက်တာ သို့မဟုတ် ကစားစရာ အရုပ်ကို လိုက်လည်တာ စတာတွေ လုပ်ဖို့ အဆင်သင့် ဖြစ်ပါတယ်။ ### ၃။ သူတို့ အချိန်နဲ့ နေတာ ကြောင်တွေဟာ မနက်ခင်း နဲ့ ညနေခင်း အသက်ဆန္ဒ အများဆုံး ရှိတဲ့ နေ့လည်ခင်း တိရစ္ဆာန်တွေ (crepuscular) ပါ။ သင့်ကြောင် အချိန်တိုင်း အိပ်နေသလို ထင်ရရင် ညဘက် နိုးနေတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ နေထွက်ချိန် မနှိုးအောင် သင်အိပ်နေချိန်မှာ ကြောင်လက်ရာ တံဆိပ်နဲ့ ပွတ်တာ သို့မဟုတ် ပြတင်းပေါက်ကနေ ကြည့်တာ လုပ်နိုင်အောင် ပြင်ဆင်ပေးပါ။ ### ၄။ ငြီးငွေ့နေတာ တခါတရံ ကြောင်တွေ ငြီးငွေ့လို့ အိပ်ပါတယ်။ အိပ်တာ ကြီးကြီးမားမား ပြဿနာ မဟုတ်ပေမဲ့ ငြီးငွေ့မှုက တခြား ပြဿနာတွေ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဥပမာ ပျက်စီးတာ၊ အော်ဟစ်တာ၊ အလွန်အကျွံ ဆံပင်ညင်သုတ်တာ စတာတွေ။ ငြီးငွေ့မှု မဖြစ်အောင် တစ်နေ့လုံး လှုံ့ဆော်မှု ပေးရပါမယ်။ ဒါက ကြောင်သစ်တွေ၊ လက်ရာတံဆိပ်တွေ၊ ကြောင်စင်တွေ လို ဒေါင်လိုက် နေရာ၊ ပဟေဠိ အစာပေး ကန်တွေ၊ မိသားစု နဲ့ ပုံမှန် ကစားချိန်တွေ ပါ။ သင် အာရုံ မပေးနိုင်တဲ့ အချိန်မှာ တခြား ကြောင်တစ်ကောင် အဖော်ရေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မှန်ကန်စွာ မိတ်ဆက်ပေးရပါမယ်။ ### ၅။ စိတ်ဖိစီးမှု သို့မဟုတ် စိုးရိမ်မှု ရှိနေတာ လူတွေလိုပဲ ကြောင်တွေလည်း စိတ်ဖိစီးမှု သက်ရောက်ခံရပါတယ်။ စိတ်ဖိစီးမှု သို့မဟုတ် စိုးရိမ်မှု ဖော်ပြတဲ့ နည်းလမ်း တစ်ခုက အိပ်စက်မှု ပုံစံ ပြောင်းတာပါ။ ရုတ်တရက် ပုံမှန်ထက် ပိုအိပ်နေရင် ပတ်ဝန်းကျင်ထဲက တစ်ခုခု အတွက် စိတ်ဖိစီးနေတာ သို့မဟုတ် စိုးရိမ်နေတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ကြောင်တွေ စိတ်ဖိစီးရတဲ့ အကြောင်းရင်း များစွာရှိပါတယ်။ ဥပမာ အိမ်ထဲ မိသားစု အသစ်ဝင်လာတာ သို့မဟုတ် အစာ ကျွေးချိန် ပြောင်းတာ စတာတွေ။ ### ၆။ နာမကျန်း ဖြစ်နေတာ အချို့ နာမကျန်းမှု နဲ့ ရောဂါတွေက ကြောင်ကို ပုံမှန်ထက် ပို အိပ်စေပါတယ်။ ဒီလို ရောဂါတွေ မှာ - - သိုင်းရွိုက်ဟော်မုန်း ပိုများခြင်း (Hyperthyroidism) - ဆီးချို (Diabetes) - ကျောက်ကပ်ရောဂါ (Kidney disease) - နှလုံးရောဂါ (Heart disease) - အသည်း ရောဂါ (Liver disease) - ကင်ဆာ (Cancer) **အစာစားချင်စိတ် ပျောက်တာ သို့မဟုတ် ကိုယ်အလေးချိန် ကျတာ စတာ တခြား ပြောင်းလဲမှု တွေ တွေ့ရင် ချက်ချင်း ကျန်းမာရေး ဆရာဝန်ဆီ ခေါ်သွားပါ။** ### ၇။ ဒဏ်ရာ ရခဲ့တာ ကြောင်တွေ လှည့်လည်နိုင်စွမ်း ရှိတဲ့ သတ္တဝါတွေ ဖြစ်လို့ နေရာမြင့်ကနေ ခုန်တာ သို့မဟုတ် အရှိန်အဟုန်နဲ့ ပြေးတာ လုပ်တတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီ လှုပ်ရှားမှု ပြင်းထန်မှုက တခါတရံ ကြွက်သားဆွဲ သို့မဟုတ် မျက်နှာပြင် ဆွဲခံရတာ ဖြစ်စေပါတယ်။ ဒဏ်ရာ ပြန်လည် အနားယူဖို့ ပိုအိပ်နိုင်ပါတယ်။ ဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် ကူးစက်မှု ရှိရင်လည်း ကိုယ်ခံအားစနစ် အလုပ်လုပ်နေလို့ ပိုအိပ်တတ်ပါတယ်။ အသက်ကြီးလာရင် အဆစ်ယားနဲ့ အဆစ်နာကျင်မှု ဖြစ်လာတာ သာမန်ပါပဲ။ နာကျင်မှု သက်သာစေဖို့ အားနည်းပြီး ပိုအိပ်တတ်ပါတယ်။ ကြောင် ခြေလှမ်း မမှန် သို့မဟုတ် တုပ်တို ဖြစ်နေရင် ကျန်းမာရေး ဆရာဝန်ဆီ သွားပါ။ ဆရာဝန်က ပြဿနာ ရှာဖွေပြီး နာကျင်မှု လျှော့ချဖို့ နဲ့ လှုပ်ရှားမှု တိုးတက်စေဖို့ ကုသမှု အစီအစဉ် ချပေးနိုင်ပါတယ်။ အိပ်စက်မှု ပြန်လည် ကောင်းမွန်လာအောင်။ **ဒဏ်ရာ လက္ခဏာ သို့မဟုတ် နာကျင်မှု လက္ခဏာ တွေ့ရင် ချက်ချင်း ကျန်းမာရေး ဆရာဝန်ဆီ ခေါ်သွားပါ။ ဆရာဝန်က စစ်ဆေးပြီး လိုအပ်ရင် ဆေးဝါး သို့မဟုတ် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုထုံး အကြံပေးနိုင်ပါတယ်။** ## ကျွန်တော်ရဲ့ ကြောင် အရမ်း အိပ်နေတာလား။ သင့်ကြောင် ပုံမှန်ထက် ပိုအိပ်နေရင် သို့မဟုတ် အိပ်စက်မှု အလေ့အကျင့် တခြား ပြောင်းလဲမှု ရှိရင် ကျန်းမာရေး ဆရာဝန်နဲ့ ဆက်သွယ်ပြီး အကြံ တောင်းပါ။ ဆရာဝန်က ပြဿနာ ရှာတွေ့ရင် အစားအသောက် ပြောင်းလဲမှု၊ လေ့ကျင့်ခန်း ပိုများ၊ ဆေးဝါး၊ ဖြည့်စွမ်းပစ္စည်း သို့မဟုတ် အပြုအမူ ပြုပြင်ရေး လေ့ကျင့်မှု အကြံပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဖြေရှင်းနည်း ရိုးရှင်းတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ သင့်ကြောင်ကို အရုပ်တွေ နဲ့ ကစားချိန် ပိုပေးတာ ပါပဲ။ (ဤ ဆောင်းပါး စာလုံး ၄၅၀၀ ကျော်ရှိပါတယ်။ မြန်မာစကားဖြင့် သဘာဝကျကျ စကားပြောသလို ဘာသာပြန်ထားပါတယ်။ ဆေးဘက် အချက်အလက်တွေ မူရင်း အတိုင်း ထားရှိပါတယ်။)