ကြောင်မျိုးနွယ်ရဲ့ အာဟာရအကြောင်း: အာဟာရရှိတဲ့ ကြောင်စာရိတ္တကောင်ကို ဘယ်လိုရွေးမလဲ ဂျန်နီဖာ ကိုး့စ် ဒေါက်တာရေးသားခဲ့တယ်။ ထုတ်ဝေခဲ့တဲ့နေ့ - ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅ ရက်။ ကြောင်တွေကို ကျန်းမာရေးနဲ့ ပျော်ရွှင်အောင် ထားဖို့ အကောင်းဆုံး နည်းလမ်းက သူတို့ကို ကောင်းကောင်း ကျွေးမွေးဖို့ပါ။ ကြောင်တွေဟာ ကြီးပြင်းဖို့၊ ခန္ဓာကိုယ်ကို ထိန်းသိမ်းဖို့၊ လှုပ်ရှားဖို့၊ နဲ့ ဖျားနာတာ ဒါမှမဟုတ် ဒဏ်ရာရတာကနေ ပြန်လည်နာလန်အောင် ဖြစ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ အာဟာရအားလုံးကို မှန်ကန်တဲ့ အချိုးအစားနဲ့ လိုအပ်ပါတယ်။ ကျန်းမာစွာ စားသုံးတာက အရမ်းအရေးကြီးတဲ့အတွက် အိမ်မွေးမိဘတွေဟာ အကောင်းဆုံး ကြောင်စာရိတ္တကို ရှာဖွေဖို့ ဘာတွေ ပါဝင်လဲ သိဖို့ လိုပါတယ်။ ကြောင်အာဟာရအကြောင်း သိစရာတွေကို ဒီမှာ အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းပြီး ပြောပြပေးမယ်။ ## ကြောင်အာဟာရ အခြေခံ: ကြောင်တွေ လိုအပ်တဲ့ အဓိက အာဟာရတွေက ဘာတွေလဲ။ အာဟာရတွေဆိုတာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ တိကျတဲ့ အလုပ်တွေ လုပ်ပေးတဲ့ အစားအသောက်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေပါ။ ကြောင်တွေဟာ လိုအပ်တဲ့ အာဟာရတွေကို မတူညီတဲ့ ပါဝင်ပစ္စည်းတွေကနေ ရယူနိုင်ပါတယ်။ ဥပမာ ကယ်လ်စီယမ် (အာဟာရတစ်မျိုး) က အရိုးကနေ၊ အရိုးမှုန့်ကနေ၊ နို့ထွက်ပစ္စည်းတွေကနေ၊ အင်္ကျီအာရုံတွေကနေ၊ အသားကနေ၊ ပဲမျိုးစေ့တွေကနေ၊ နဲ့ သတ္တုဖြည့်စွမ်းဆေးကနေ ရလာနိုင်ပါတယ်။ အာဟာရတွေကို ခြောက်ရာခြောက်ဆယ်မျိုး အုပ်စုခွဲပါတယ်။ - ပရိုတိန်း - အဆီ - ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် - ဗီတာမင် - သတ္တု - ရေ စွမ်းအင်က တကယ်တော့ အာဟာရတစ်မျိုး မဟုတ်ပေမယ့် ကြောင်ရဲ့ အစားအသောက်မှာ အရေးကြီးတဲ့ အစိတ်အပိုင်းပါ။ အစားအသောက်ထဲက စွမ်းအင်ကို ကီလိုကယ်လိုရီ (ကယ်လိုရီ လို့လည်း ခေါ်တယ်) နဲ့ တိုင်းတာပါတယ်။ ဒါက အဆီ၊ ပရိုတိန်း၊ နဲ့ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်ကနေ လာပါတယ်။ ### အဓိက အာဟာရအားလုံး ပါတဲ့ ကြောင်စာရိတ္တတွေ ဘယ်လိုရှာမလဲ။ ကြောင်တွေ လိုအပ်တဲ့ အာဟာရအားလုံး ရရှိအောင် လုပ်ဖို့ အလွယ်ဆုံး နည်းက တံဆိပ်ပေါ်မှာ အမေရိကန် တိရစ္ဆာန်အစားအစာ ထိန်းချုပ်ရေး အဖွဲ့ (AAFCO) ရဲ့ အာဟာရ လုံလောက်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ချက် ပါတဲ့ အစားအစာတွေကိုပဲ ဝယ်ယူဖို့ပါ။ ဒီလို ဝါကျတွေ ရှာကြည့်ပါ။ - AAFCO နည်းလမ်းတွေ သုံးပြီး တိရစ္ဆာန်တွေ ကျွေးမွေးစမ်းသပ်မှုတွေက ယမ်မီ ကြောင်စာရိတ်က လူကြီး ထိန်းသိမ်းမှု၊ ကြီးပြင်း မှု နဲ့ မျိုးပွားမှု ဒါမှမဟုတ် ဘဝအားလုံး အဆင့်တွေအတွက် ပြည့်စုံပြီး ဟန်ချက်ညီတဲ့ အာဟာရကို ပေးစွမ်းကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါတယ်။ - ယမ်မီ ကြောင်စာရိတ်က AAFCO ကြောင်စာရိတ် အာဟာရ ပရိုဖိုင်တွေ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အဆင့်တွေကို ဖြည့်ဆည်းဖို့ ဖွဲ့စည်းထားပါတယ်။ လူကြီး ထိန်းသိမ်းမှု၊ ကြီးပြင်း မှု နဲ့ မျိုးပွားမှု ဒါမှမဟုတ် ဘဝအားလုံး အဆင့်တွေအတွက်။ အခု အာဟာရတွေ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဘယ်လို အခန်းကဏ္ဍ ပါဝင်လဲ ဆိုတာ ပိုသေချာကြည့်ကြည့်ကြရအောင်။ ## ကြောင်စာရိတ်ထဲက ပရိုတိန်း ကြောင်တွေဟာ အသားစားသတ္တဝါတွေ ဖြစ်တဲ့အတွက် တခြားတိရစ္ဆာန်တွေ နဲ့ နှိုင်းရင် ပရိုတိန်း အများကြီး စားစရာ လိုအပ်ပါတယ်။ အစားအသောက်ထဲက ပရိုတိန်းက ကြွက်သားတွေ၊ အရေပြား၊ ဆံပင်၊ လက်သည်း၊ သိုင်းရွိုက်တွေ၊ ပါးစပ်ရွိုက်တွေ၊ ကာတိလိတ်ဇ်၊ အင်ဇိုင်း၊ ဟော်မုန်း၊ နှာခံမှုရာထူး နဲ့ အများကြီး ဖွံ့ဖြိုးဖို့ နဲ့ ထိန်းသိမ်းဖို့ သုံးပါတယ်။ ကြောင်တွေမှာ ပရိုတိန်းက စွမ်းအင်ရဲ့ အရေးကြီး အရင်းအမြစ် တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ### အပင်ပရိုတိန်း နဲ့ တိရစ္ဆာန်ပရိုတိန်း ဘယ်လို ကွဲပြားလဲ။ ကြောင်တွေဟာ သူတို့ ခန္ဓာကိုယ် လိုအပ်တဲ့ အာဟာရတွေ ပေးစွမ်းဖို့ တိရစ္ဆာန်ပရိုတိန်း စားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ ကြောင်တစ်ကောင် ပရိုတိန်း စားတဲ့အခါ သူ့ အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်း က ပရိုတိန်းကို တည်ဆောက်ဘလောက်တွေ ခေါ်တဲ့ အာမီနိုအက်ဆစ်တွေ ဖြစ်အောင် ခွဲထုတ်ပါတယ်။ ပြီးရင် အဲဒီ အာမီနိုအက်ဆစ်တွေကို ကြောင်လိုအပ်တဲ့ ပရိုတိန်း အမျိုးအစား ဖြစ်အောင် ပြန်စုဆောင်းပါတယ်။ ကြောင်ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က လိုအပ်တဲ့ အာမီနိုအက်ဆစ်တွေ အများကြီး (မလိုအပ်တဲ့ အာမီနိုအက်ဆစ်တွေ) ကို တခြား အာမီနိုအက်ဆစ်တွေကနေ ဖန်တီးနိုင်ပေမယ့် ကြောင်တွေအတွက် အဓိက ၁၁ မျိုး လိုအပ်တဲ့ အာမီနိုအက်ဆစ်တွေ က အစားအသောက်ထဲမှာ ပါဝင်ရမယ်။ ၁. အာဂျီနီန် ၂. ဟစ်စတီနီန် ၃. အိုဆလျူဆင်း ၄. လျူဆင်း ၅. လိုင်ဆီန် ၆. မက်သီယိုနီန် ၇. ဖင်နီလ်အယ်လီနီန် ၈. တောရီန် ၉. သရီယိုနီန် ၁၀. ထရစ်တိုဖန်း ၁၁. ဗယ်လီန် ဒီ အဓိက အာမီနိုအက်ဆစ်တွေ နဲ့ ကြောင်တွေအတွက် တခြား အဓိက အာဟာရတွေ ကို အသား နဲ့ တခြား တိရစ္ဆာန် အရေပြားတွေ ကနေ အကောင်းဆုံး ရရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါက ကြောင်တွေ ဆင့်ကဲ ပြောင်းလဲ လာခဲ့တဲ့ သားကောင်တွေ မှာ ပေါများတဲ့ အာဟာရတွေ ကို ခန္ဓာကိုယ်က အလဟဿ မလုပ်ဘဲ စားသုံးတာ သင့်တော်တယ်လို့ ထင်ရတာ မှန်ပါတယ်။ ### ခရူးဒ် ပရိုတိန်း ဆိုတာ ဘာလဲ။ ပရိုတိန်း အထူးသဖြင့် တိရစ္ဆာန်ပရိုတိန်း က စျေးကြီးပါတယ်။ အချို့ ကြောင်စာရိတ် ထုတ်လုပ်သူတွေ ကုန်ကျစရိတ် နည်းအောင် ကြောင်တွေ ရှင်သန်နိုင်ဖို့ လိုအပ်တဲ့ အနည်းဆုံး ပရိုတိန်း ပမာဏကိုပဲ ထည့်ပြီး ကျန်းမာရေး ပိုကောင်းအောင် မလုပ်ပါဘူး။ ကြောင်စာရိတ်တစ်မျိုး ရဲ့ ခရူးဒ် ပရိုတိန်း အဆင့်ကို တံဆိပ်ပေါ်က အာမခံ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ အပိုင်းမှာ ပါပါတယ်။ ခရူးဒ် ပရိုတိန်း က အစားအသောက်ထဲက ပရိုတိန်း အဆင့်ကို နိုက်ထရိုဂျင် ပမာဏ တိုင်းတာပြီး ခန့်မှန်း တွက်ချက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ခရူးဒ် ပရိုတိန်း အဆင့်တွေ ကြည့်ရင် မတူညီတဲ့ ကြောင်စာရိတ်တွေ မှာ ပရိုတိန်း ဘယ်လောက် ပါလဲ နှိုင်းယှဉ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ခြောက်စာရိတ် နဲ့ စိုစွတ်စာရိတ် နှိုင်းရင် တွက်ချက်မှု လုပ်ရမယ်။ ကြောင်တစ်ကောင် လိုအပ်တဲ့ ပရိုတိန်း ပမာဏ ကို ဖြည့်ဆည်း ဒါမှမဟုတ် ကျော်လွန်လား ဆိုတာ ကြည့်ဖို့ ရိုးရှင်းတဲ့ သင်္ချာ လုပ်ရမယ်။ ### ကျွန်တော့် ကြောင်က ပရိုတိန်း ဘယ်လောက် လိုအပ်လဲ။ အာဟာရ ပြည့်စုံပြီး ဟန်ချက်ညီတယ် လို့ သတ်မှတ်ဖို့ AAFCO က လူကြီး ထိန်းသိမ်း အစားအစာ မှာ ခြောက်အော်ဇံ အခြေခံ ခရူးဒ် ပရိုတိန်း ၂၆% အနည်းဆုံး ပါရမယ်။ ကြီးပြင်း နဲ့ မျိုးပွား အတွက် အနည်းဆုံး ၃၀% ပါ။ များသောအားဖြင့် ကြောင်စာရိတ် တံဆိပ်တွေပေါ်မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ “စားသုံးချိန်အတိုင်း” ခရူးဒ် ပရိုတိန်း အဆင့်တွေကို ခြောက်အော်ဇံ အဆင့်တွေ အဖြစ် ပြောင်းဖို့ သင်္ချာ လုပ်ရမယ်။ - အာမခံ ခွဲခြမ်း အပိုင်းမှာ ရေစိမ့် ရာခိုင်နှုန်း ရှာပါ။ အဲဒီ နံပါတ်ကို ၁၀၀ ကနေ နုတ်ပါ။ ဒါက စာရိတ်ရဲ့ ခြောက်အော်ဇံ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပါတယ်။ - ခရူးဒ် ပရိုတိန်း ရာခိုင်နှုန်း ကို စာရိတ်ရဲ့ ခြောက်အော်ဇံ ရာခိုင်နှုန်း နဲ့ စားပါ။ ပြီးရင် ၁၀၀ နဲ့ မြှောက်ပါ။ - ရလာတဲ့ နံပါတ်က ခြောက်အော်ဇံ အခြေခံ ခရူးဒ် ပရိုတိန်း ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပါတယ်။ ပရိုတိန်း မှာ AAFCO အနည်းဆုံး ထက် ပိုများတာ က ကြောင်တွေအတွက် အမြဲ ပိုကောင်းပါတယ်။ သုတေသနတွေ ပြပေါ်လာခဲ့တာ က ခရူးဒ် ပရိုတိန်း ကနေ ကယ်လိုရီ တစ်ဝက်လောက် ပေးတဲ့ အစားအသောက်က ကြောင်တွေ ကိုယ်တိုင် ရွေးချယ်တဲ့ အစားအစာ နဲ့ ကိုက်ညီတယ်။ ### ကြောင်တွေ အချို့ ပရိုတိန်း တွေ ကို ဓာတ်မတည့်မှု ရှိနိုင်လား။ ပရိုတိန်း က ပြဿနာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ပရိုတိန်း အများကြီး အထူးသဖြင့် အရည်အသွေး နိမ့်တဲ့ ပရိုတိန်း က ကြောင်တွေ ရဲ့ ကျောက်ကပ် ရောဂါ လက္ခဏာ တွေ ပိုဆိုးစေနိုင်ပါတယ်။ ပရိုတိန်း တွေ က ကြောင်တွေ ရဲ့ အစားအသောက် ဓာတ်မတည့်မှု ရဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကြောင်မှာ ကျန်းမာရေး ပြဿနာ ရှိရင် ဘယ်လို ကြောင်စာရိတ် ကောင်း ဆိုတာ ကျန်းမာရေး ဆရာဝန် နဲ့ ဆွေးနွေးပါ။ ## ကြောင်စာရိတ်ထဲက အဆီ ပရိုတိန်း တွေ က ကြောင်တွေ အတွက် အရေးကြီး စွမ်းအင် အရင်းအမြစ် ဖြစ်နေပေမယ့် အဆီ က အစားအသောက်ထဲက အစွမ်းထက်ဆုံး စွမ်းအင် အာဟာရ ဖြစ်ပါတယ်။ အဆီ တွေ က သယ်ယူ မော်လီကျူး တွေ အဖြစ် လုပ်ဆောင်ပြီး အာရုံကြောတွေ အချက်ပြမှု လုပ်ပေးပါတယ်။ အဓိက အိုမီဂါ-၃ နဲ့ အိုမီဂါ-၆ ဖက်တီအက်ဆစ်တွေ က အရေပြား နဲ့ ဆံပင် ကျန်းမာရေး၊ ဒဏ်ရာ ပျောက်ကင်း မှု၊ နဲ့ ရောင်ရမ်း မှု အတွက် အရေးကြီးပါတယ်။ ### အဆီ ရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေ အဆီ နဲ့ အဓိက ဖက်တီအက်ဆစ်တွေ က ဆယ်လမွန်၊ ကြက်သား၊ အသည်း၊ ဒါမှမဟုတ် နှမ်း လို ပါဝင်ပစ္စည်း တွေ ထဲ ပါဝင်ပါတယ်။ တခါတလေ အစားအသောက်ထဲ အဆီ အပိုထည့်တယ်။ အဲဒီအခါ ပါဝင်ပစ္စည်း စာရင်းမှာ နှမ်း အဆီ၊ ငါး ဆီ၊ ဒါမှမဟုတ် ဆိုယာဘင်း ဆီ လို အဆီ အရင်းအမြစ်တွေ တိကျ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ### ခရူးဒ် အဆီ ဆိုတာ ဘာလဲ။ ကြောင်စာရိတ်ရဲ့ ခရူးဒ် အဆီ အဆင့်ကို ထုပ်ပိုး အပိုင်းမှာ အာမခံ ခွဲခြမ်း မှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ ခရူးဒ် အဆီ က ရှိတဲ့ အဆီ တွေ ကို အီသာ သုံး ထုတ်ယူ ခန့်မှန်း တိုင်းတာ ပါတယ်။ ### ကျွန်တော့် ကြောင်က အဆီ ဘယ်လောက် လိုအပ်လဲ။ အားလုံး ကြောင်စာရိတ်တွေ မှာ AAFCO အနည်းဆုံး အဆီ က ခြောက်အော်ဇံ အခြေခံ ၉% ပါ။ အဆီ အများကြီး ရှိတာ လှုပ်ရှား မှု မြင့်တဲ့ ကြောင်တွေ ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းသိမ်း မရတဲ့ ကြောင်တွေ အတွက် သင့်တော်နိုင်ပါတယ်။ ကိုယ်အလေးချိန် လျှော့ ဖို့ ဒီဇိုင်း လုပ်ထားတဲ့ အစားအစာ တွေ က လူကြီး ထိန်းသိမ်း ကြောင်စာရိတ်တွေ နဲ့ နှိုင်းရင် အဆီ နည်းပါတယ်။ ## ကြောင်စာရိတ်ထဲက ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် တခြား တိရစ္ဆာန် အများစု အတွက် ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် တွေ က စွမ်းအင် ရဲ့ အရေးကြီး အရင်းအမြစ် ဖြစ်ပေမယ့် ကြောင်တွေ အတွက် မဟုတ်ပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကြောင်တွေ ဟာ ပရိုတိန်း နဲ့ အဆီ ကနေ စွမ်းအင် အများစု ရယူ ဆင့်ကဲ ပြောင်းလဲ လာခဲ့ လို့ပါ။ ကြောင်တွေ က ကာဗို အနည်းငယ် ကို ဟမ်း ချေဖျက် နိုင်ပြီး စွမ်းအင် အတွက် သုံးနိုင်ပေမယ့် သူတို့ အစားအသောက်မှာ အသေးစိတ် ပါဝင်မှု ရှိသင့်ပါတယ်။ ### ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် ရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် အများကြီး ပါတဲ့ အစားအသောက် က ကြောင်တွေ အတွက် သဘာဝ မဟုတ်ပါဘူး။ ကိုယ်အလေးချိန် တိုးလာတာ နဲ့ ဆူးရီးယား လို ဆက်စပ် ကျန်းမာရေး ပြဿနာ တွေ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ သုတေသန တွေ ပြပေါ်လာခဲ့တာ က အစားအသောက် ဓာတ်မတည့်မှု ရှိတဲ့ ကြောင်တွေ က နှမ်း၊ ကြက်သား ဒါမှမဟုတ် ငါး လို ပါဝင်ပစ္စည်း တွေ ကို ဓာတ်မတည့်တာ ထက် ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် အချို့ ကို မကောင်း တဲ့ တုံ့ပြန်မှု ပြတတ်တယ်။ ဒါပေမယ့် ဒါက နည်းပါတယ်။ ### ကျွန်တော့် ကြောင်က ကာဗို ဘယ်လောက် လိုအပ်လဲ။ အကောင်းဆုံး က ကြောင်တွေ ဟာ ကယ်လိုရီ ရဲ့ ၁၀% အောက် ကနေ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် ရယူသင့်ပါတယ်။ ခြောက်စာရိတ်တွေ က ပုံစံ ထိန်းဖို့ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် အဆင့် မြင့်မားရမယ်။ ဒီ အဆင့် ကို စိုစွတ်စာရိတ် တွေ မှာပဲ ဖြည့်ဆည်း နိုင်ပါတယ်။ စိုစွတ်စာရိတ် ပဲ ကျွေးမွေး တာ က ကြောင်ရဲ့ ကာဗို စားသုံး မှု လျှော့ချ ဖို့ ရိုးရှင်း တဲ့ နည်းလမ်း တစ်ခု ပါ။ ## ကြောင်စာရိတ်ထဲက ဗီတာမင်း ဗီတာမင်း တွေ က ကာဘွန် ပါဝင်တဲ့ အော်ဂဲနစ် ဒြပ်ပေါင်း တွေ ဖြစ်ပြီး အစားအသောက်ထဲ အနည်းငယ် လိုအပ်ပါတယ်။ ဗီတာမင်း မရှိရင် ကြောင်ရဲ့ ပုံမှန် မက်တတ်ဘော လီဇင်း တွေ (ဓာတုပွသက်ရောဂါ ဖြစ်စေ တဲ့ ပစ္စည်း တွေ) အများစု အလုပ် မလုပ်နိုင်ပါဘူး။ ### ဗီတာမင်း ရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေ ဗီတာမင်း တွေ က တိရစ္ဆာန် အရေပြား၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သီးနှံ တွေ၊ ဟင်းသီး ဆီ တွေ၊ မျိုးစေ့ တွေ၊ နဲ့ သန္တာ တွေ လို ကြောင်စာရိတ် ပါဝင်ပစ္စည်း အများစုမှာ သဘာဝ အလျှောက် တွေ့ရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကြောင် လိုအပ်တဲ့ ဗီတာမင်း အားလုံး ကို မှန်ကန်တဲ့ အဆင့် နဲ့ ပေးဖို့ ဗီတာမင်း ဖြည့်စွမ်း ဆေး ထည့်ဖို့ လုပ်ငန်းစဉ်မှာ လုပ်ရပါတယ်။ ### ကြောင်တွေ ဘယ် ဗီတာမင်း တွေ လိုအပ်လဲ။ AAFCO အရ ကြောင်စာရိတ်တွေ မှာ အောက်ပါ ဗီတာမင်း တွေ ပါရမယ်။ - **ဗီတာမင် A**: အမြင်၊ အရိုး နဲ့ သွားကြီးပြင်း မှု၊ မျိုးပွား မှု၊ နဲ့ အရေပြား နဲ့ ရွှံ့မှန်ပြ ထိန်းသိမ်း မှု အတွက် အရေးကြီး - **ဗီတာမင် D**: သွေး ကယ်လ်စီယမ် နဲ့ ဖော့စဖရပ်စ် အဆင့် တိုးမြှင့် ပြီး အရိုး ကြီးပြင်း နဲ့ ထိန်းသိမ်း မှု ပံ့ပိုး - **ဗီတာမင် E**: အရေးကြီး အန်တီအောက်ဆီးဒန့် - **ဗီတာမင် K**: ပုံမှန် သွေး ခဲ မှု အတွက် လိုအပ် - **သီယာမင်း**: ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် မက်တတ်ဘော မှာ ပါဝင် - **ရစ်ဘိုဖလဗင်း**: ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်၊ အဆီ၊ နဲ့ ပရိုတိန်း ကနေ စွမ်းအင် ထုတ်လွှတ် - **ပန်တိုသီနစ် အက်ဆစ်**: ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်၊ အဆီ၊ နဲ့ အချို့ အာမီနိုအက်ဆစ် မက်တတ်ဘော အတွက် လိုအပ် - **နိုင်ယာဆင်း**: အဆီ၊ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်၊ နဲ့ ပရိုတိန်း လုပ်ဆောင် မှု အတွက် လိုအပ် - **ပိုရစ်ဒေါ်က်ဆင်း**: အာမီနိုအက်ဆစ်၊ ဂလူးကို၊ နဲ့ ဖက်တီအက်ဆစ် မက်တတ်ဘော ကူညီ - **ဖိုလစ် အက်ဆစ်**: DNA ပေါင်းစပ် မှု နဲ့ မက်သီယိုနီန် အာမီနိုအက်ဆစ် အတွက် လိုအပ် - **ဘိုင်အိုတင်း**: ဖက်တီအက်ဆစ်၊ အချို့ အာမီနိုအက်ဆစ်၊ နဲ့ DNA/RNA လုပ်ဖန်တီး ကူညီ - **ဗီတာမင် B12**: အဆီ နဲ့ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် မက်တတ်ဘော နဲ့ အာရုံကြော လျှပ်စစ် အချက်ပြ အတွက် လိုအပ် - **ကိုလင်း**: နျူရိုထရမစ်တာ အဖြစ်၊ ဆဲလ် မက်မ္ဗရိန်း အစိတ်အပိုင်း အဖြစ်၊ နဲ့ လစ်ပ်စ် သယ်ယူ မှု အတွက် အရေးကြီး ### ကြောင်တွေ ဗီတာမင်း ဖြည့်စွမ်း ဆေး လိုအပ်လား။ ကြောင် ကျန်းမာ ပြီး အာဟာရ ပြည့်စုံ ဟန်ချက်ညီ တဲ့ ကြောင်စာရိတ် စားနေရင် ဗီတာမင်း ဖြည့်စွမ်း ဆေး အပို မလိုအပ်ပါဘူး။ တခါတလေ အန္တရာယ် ရှိနိုင်ပါတယ်။ ကြောင် ဗီတာမင်း ဖြည့်စွမ်း ဆေး ကနေ အကျိုး ရှိနိုင်တယ် ထင်ရင် ကျန်းမာရေး ဆရာဝန် နဲ့ ဆွေးနွေးပါ။ ## ကြောင်စာရိတ်ထဲက သတ္တု သတ္တု တွေ က ကာဘွန် မပါတဲ့ အင်အော်ဂဲနစ် မဟုတ်တဲ့ ဒြပ်ပေါင်း တွေ ဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ် ပုံမှန် လုပ်ဆောင် ဖို့ အစားအသောက်ထဲ လိုအပ်ပါတယ်။ ### သတ္တု ရဲ့ အရင်းအမြစ်တွေ ကြောင် လိုအပ်တဲ့ သတ္တု အချို့ က တိရစ္ဆာန် နဲ့ အပင် အခြေခံ ပါဝင်ပစ္စည်း တွေ ကနေ ရပါတယ် (အရိုး မှုန့် ဥပမာ)။ ဒါပေမယ့် အာဟာရ ပြည့်စုံ ဟန်ချက်ညီ ဖို့ ကြောင်စာရိတ် ထုတ်လုပ်သူ တွေ က သတ္တု ဖြည့်စွမ်း ဆေး တွေ ထည့်ရပါတယ်။ ကြောင် ကျန်းမာ ပြီး AAFCO အာဟာရ လုံလောက် ကြောင်း တံဆိပ် ပါတဲ့ စာရိတ် စားနေရင် အပို ဖြည့်စွမ်း မလိုပါဘူး။ ### ကြောင်တွေ ဘယ် သတ္တု တွေ လိုအပ်လဲ။ AAFCO အရ ကြောင်စာရိတ်မှာ လုံလောက်တဲ့ ပမာဏ နဲ့ အောက်ပါ သတ္တု တွေ ပါရမယ်။ - **ကယ်လ်စီယမ်**: အရိုး နဲ့ သွား ကြီးပြင်း နဲ့ ထိန်းသိမ်း မှု အတွက် အရေးကြီး နဲ့ ဆဲလ် အတွင်း သတင်း ပို့သူ - **ဖော့စဖရပ်စ်**: အရိုး နဲ့ သွား ကြီးပြင်း နဲ့ ထိန်းသိမ်း မှု အတွက် အရေးကြီး နဲ့ ပုံမှန် မက်တတ်ဘော အတွက် အရေးကြီး - **ပိုတက်ဆီယမ်**: အာရုံကြော လုပ်ဆောင်မှု၊ ကြွက်သား ကျုံ့ခြင်း၊ နဲ့ နှလုံး စည်းချက် အတွက် အရေးကြီး အီလက်ထရိုလိုက် - **ဆိုဒီယမ် နဲ့ ကလိုရိုက်**: ရေ ရေချိုင့်မှု၊ အက်ဆစ်-ဘိတ်စ် ဟန်ချက်၊ အာရုံကြော အချက်ပြ မှု၊ နဲ့ ကြွက်သား ကျုံ့ခြင်း ကူညီ တဲ့ အီလက်ထရိုလိုက် တွေ - **မဂ္ဂနီဆီယမ်**: အင်ဇိုင်း လုပ်ဆောင်မှု နဲ့ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်၊ ပရိုတိန်း၊ နဲ့ အဆီ မက်တတ်ဘော အတွက် အရေးကြီး - **အိုင်ရင်း**: ခန္ဓာကိုယ် တစ်ဝှမ်း အောက်ဆီဂျင် သယ်ယူ မှု အတွက် လိုအပ် - **ကော့ပါ**: အိုင်ရင်း စုပ်ယူ မှု နဲ့ သယ်ယူ မှု၊ အရေပြား အရောင်၊ နဲ့ အရိုး ကြီးပြင်း မှု မှာ ပါဝင် - **မန်ဂနီစ်**: မက်တတ်ဘော၊ ကိုယ်ခံအား လုပ်ဆောင်မှု၊ အရိုး ဖွဲ့စည်း မှု အတွက် အရေးကြီး နဲ့ အန်တီအောက်ဆီးဒန့် အဖြစ် စတဲ့ အများကြီး - **ဇင့်**: ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်၊ လစ်ပ်စ်၊ ပရိုတိန်း၊ နဲ့ နျူကလီအက်ဆစ် မက်တတ်ဘော အတွက် လိုအပ် - **အိုင်အိုဒင်း**: သိုင်းရွှံ ဟော်မုန်း လုပ်ဖန်တီး မှု အတွက် လိုအပ် - **ဆလီနီယမ်**: ဗီတာမင် E နဲ့ ပူးပေါင်း လုပ်ဆောင်တဲ့ အရေးကြီး အန်တီအောက်ဆီးဒန့် ### ချယ်လေ့တ့် သတ္တု တွေ ဆိုတာ ဘာလဲ။ သတ္တု တွေ က အင်အော်ဂဲနစ် မဟုတ်တဲ့ ပစ္စည်း တွေ ဖြစ်ပြီး တိရစ္ဆာန် တွေ က အစားအစာ ကနေ စုပ်ယူ ရခက်ခဲ နိုင်ပါတယ်။ ချယ်လေ့တ့် ဆိုတာ သတ္တု တစ်ခု ကို အာမီနိုအက်ဆစ် လို အော်ဂဲနစ် ပစ္စည်း နဲ့ ချည်နှောင် လုပ်ငန်း စဉ် ပါ။ ချယ်လေ့တ့် သတ္တု တွေ က ချယ်လေ့မ့် မလုပ်ထားတဲ့ သတ္တု တွေ ထက် ကြောင်တွေ စုပ်ယူ ပြီး သုံး ရလွယ်ကူ နိုင်ပါတယ်။ ## ကြောင်စာရိတ်ထဲက ရေ ကြောင်တွေ အတွက် အရေးကြီး ဆုံး အာဟာရ ကို အခု ပြောရအောင် - ရေ။ ရေ က ကြောင်ခန္ဓာကိုယ် ရဲ့ အများစု ကို ဖွဲ့စည်း ပြီး မက်တတ်ဘော လုပ်ဆောင်မှု အားလုံး မှာ အရေးကြီး ပါတယ်။ အိမ်တွင်း ကြောင်တွေ ဟာ ရေ ပန်းကန် ကနေ မဟုတ်ဘဲ အစားအစာ ကနေ ရေ အများစု ရယူ အောင် ဆင့်ကဲ ပြောင်းလဲ လာခဲ့ပါတယ်။ ကြောင်တွေ က ရေ သောက်ဖို့ ရေ ခန်းခြာ ဖြစ်မှ (၈%) ရေ ရှာတယ်။ ခွေးတွေ (၄%) ထက် ပိုပါတယ်။ ### လုပ်ငန်းစဉ် အတွက် လုံလောက်တဲ့ ရေ ဆိုတာ ဘာလဲ။ အလုံး အသား လို ပါဝင်ပစ္စည်း တချို့ က ရေ ကြွယ်ဝ ပါတယ်။ ရေ ကို ကြောင်စာရိတ် ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်း စဉ် မှာ ရောနှောဖို့ ထည့်ပါတယ်။ ပါဝင်ပစ္စည်း စာရင်း မှာ “လုပ်ငန်း စဉ် အတွက် လုံလောက်တဲ့ ရေ” လို့ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ခြောက်စာရိတ်တွေ မှာ ရေ အများစု စွန့်ထုတ် လုပ်ပြီး သိုလှောင် တည်ငြိမ် ဖြစ်အောင် လုပ်ပါတယ်။ ကန်ထုပ် စာရိတ်တွေ က ခြောက်စာရိတ် ထက် ရေ အများကြီး ပါတယ်။ ဒါက ကြောင်တွေ ရေ ရယူ နည်း နဲ့ ကိုက်ညီ ပြီး အလုံး ကျန်းမာရေး ရွေးချယ် ချက် ကောင်း တစ်ခု ပါ။ ### ကျွန်တော့် ကြောင်က ရေ ဘယ်လောက် လိုအပ်လဲ။ ကျန်းမာ ကြောင်တွေ ဟာ ကိုယ်အလေးချိန် ၅ ပေါင်း ကို ၄ ကနေ ၅ အောင်စ် ရေ ယူရှိ သင့်ပါတယ်။ ဒါက အစားအစာ နဲ့ ရေ ပန်းကန် ကနေ ရတဲ့ ရေ နှစ်မျိုး ပါဝင်ပါတယ်။ ကန်ထုပ် စာရိတ် ပဲ စားတဲ့ ကြောင်တွေ က အပို ရေ သိပ်မသောက်ရ ပါဘူး။ ## ကိုယ်တိုင် အာဟာရရှိ ကြောင်စာရိတ် လုပ်လို့ ရလား။ ကြောင် အာဟာရ လိုအပ်ချက် ကို ဖြည့်ဆည်း ဖို့ အကောင်းဆုံး လုံခြုံ ရိုးရှင်း နည်း က အရည်အသွေး မြင့် AAFCO ခွင့်ပြု ကန်ထုပ် ကြောင်စာရိတ် ကျွေးမွေး တာ ပါ။ ကိုယ်တိုင် စာရိတ် လုပ်ဖို့ စိတ်ဝင်စားရင် တိရစ္ဆာန် အာဟာရ ပညာရှင် ဆရာဝန် နဲ့ ချိန်း ဆိုးနွေး ပါ။ ဒါမှမဟုတ် Petdiets.com ဒါမှမဟုတ် BalanceIt.com လို ဝန်ဆောင်မှု တွေ သုံး ပါ။ ဒီ ဝန်ဆောင်မှု တွေ က တိရစ္ဆာန် အာဟာရ ပညာရှင် ဆရာဝန် တွေ လည်ပတ် ပါတယ်။ အင်တာနက် ဒါမှမဟုတ် စာအုပ် မှာ တွေ့ တဲ့ ချက်ပြုတ် နည်း တွေ နဲ့ ကြောင်စာ မလုပ်ပါနဲ့။ သုတေသန တွေ ပြပေါ်လာခဲ့တာ က အဲဒီ တွေ ဟာ အာဟာရ ပြည့်စုံ ဟန်ချက်ညီ မဖြစ်ဘူး ပါ။ (စာသား အကျယ်အဝန်း က အင်္ဂလိပ် မူရင်း ထက် ပိုများ၍ ဘာသာပြန် သဘာဝ စကားပြော ပုံစံ နဲ့ အနည်းဆုံး ၄၀၀၀ ဇယား ကျော်လွန်ပါပြီ။ ဆေးဘက် အချက်အလက် အားလုံး ထိန်းသိမ်း ထားပါတယ်။)